Bí Ẩn MH370 Dần Hé Lộ: Những Dấu Hết Địa Chất

Sự biến mất của chuyến bay Malaysia Airlines 370 (MH370) vào ngày 8 tháng 3 năm 2014 trên hành trình từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh vẫn là một trong những ẩn số lớn nhất lịch sử hàng không hiện đại. Trong suốt hơn một thập kỷ, hàng loạt chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn đã được triển khai nhưng chưa thể xác định chính xác vị trí xác máy bay dưới đáy Nam Ấn Độ Dương.

Tuy nhiên, những bước tiến vượt bậc về địa chất học đại dương, công nghệ xử lý tín hiệu viba và hải dương học đang từng bước vén màn sương mờ, thu hẹp khoanh vùng khu vực trục vớt khả thi nhất. Cùng Đại Pi Media phân tích những cơ sở khoa học và dữ liệu kỹ thuật mới nhất xung quanh bí ẩn này.

Bí Ẩn MH370 Là Gì?

Bí ẩn MH370 là tên gọi chung cho vụ biến mất hoàn toàn không để lại dấu vết rõ ràng của chiếc máy bay Boeing 777-200ER mang số hiệu MH370 thuộc hãng hàng không Malaysia Airlines.

Vào rạng sáng ngày 8 tháng 3 năm 2014, chiếc máy bay chở 239 người (bao gồm 227 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn) đã đột ngột biến mất khỏi màn hình rada điều hành bay dân dụng chỉ sau chưa đầy một giờ cất cánh. Điểm kỳ lạ và bí ẩn nhất của sự kiện này bao gồm:

• Hệ thống liên lạc bị ngắt đột ngột: Toàn bộ hệ thống định vị (transponder) và báo cáo dữ liệu kỹ thuật (ACARS) trên máy bay bị tắt một cách chủ động hoặc do sự cố điện nghiêm trọng ngay tại điểm ranh giới không lưu giữa Malaysia và Việt Nam.
• Đổi hướng bay bất thường: Dữ liệu rada quân sự cho thấy máy bay đã ngoặt gấp quay trở lại, băng qua bán đảo Mã Lai, rồi tiếp tục bay dọc theo eo biển Malacca trước khi chuyển hướng hoàn toàn xuống vùng biển hẻo lánh phía nam Ấn Độ Dương.
• Không có tín hiệu cấp cứu: Mặc dù máy bay tiếp tục di chuyển thêm nhiều giờ đồng hồ cho đến khi cạn kiệt nhiên liệu, không có bất kỳ tín hiệu SOS hay cuộc gọi khẩn cấp nào được phát ra từ phi hành đoàn.

Chính sự biến mất không dấu vết cùng hàng loạt giả thuyết xung quanh nguyên nhân sự cố đã biến MH370 thành câu hỏi lớn nhất chưa có lời giải của ngành hàng không thế giới.

Địa hình đáy Nam Ấn Độ Dương: “Trận đồ bát quái” sâu thẳm

Một trong những lý do khiến việc tìm kiếm MH370 trở nên vô cùng khốc liệt là do đặc điểm địa chất phức tạp của khu vực Nam Ấn Độ Dương. Đây là một trong những vùng biển ít được khảo sát nhất trên Trái Đất, nơi đáy biển không hề bằng phẳng mà bị chia cắt bởi:

• Sống núi ngầm và đứt gãy kiến tạo: Khu vực nghi vấn nằm gần Sống núi Đông Nam Ấn Độ (Southeast Indian Ridge), nơi các mảng kiến tạo liên tục di chuyển, tạo ra những dãy núi ngầm, hẻm vực sâu thăm thẳm và địa hình đá bazan gồ ghề.
• Độ sâu cực đoan: Nhiều khu vực có độ sâu từ 3.000 đến hơn 6.000 mét dưới mực nước biển, nơi áp suất nước cực kỳ khốc liệt và ánh sáng mặt trời hoàn toàn không thể xuyên tới, gây rào cản kỹ thuật khổng lồ cho các thiết bị lặn tự hành (AUV).

Chính quá trình quét sóng âm (sonar) phục vụ cuộc tìm kiếm MH370 đã giúp các nhà địa chất học xây dựng nên bản đồ địa hình đáy biển Nam Ấn Độ Dương chi tiết nhất từ trước đến nay, tiết lộ những rãnh hẹp và núi ngầm chưa từng được ghi nhận.

Phân tích mảnh vỡ và mô hình dòng chảy đại dương

Tính đến nay, hàng chục mảnh vỡ được xác nhận hoặc có khả năng cao thuộc về MH370 (như mảnh cánh bằng flaperon) đã dạt vào bờ biển Réunion, Madagascar, Mozambique và bờ biển Đông Phi.

Các nhà hải dương học đã sử dụng mô hình mô phỏng dòng hải lưu ngược (drift modeling) kết hợp với dữ liệu gió và sóng biển để điều tra ngược hành trình của các mảnh vỡ này:

• Bằng cách phân tích loại hàu sinh trưởng trên mảnh cánh flaperon, các nhà sinh học biển có thể xác định nhiệt độ nước biển mà mảnh vỡ đã trôi qua theo thời gian.
• Kết hợp dữ liệu sinh học này với quỹ đạo hải lưu Ấn Độ Dương, giới khoa học đã củng cố giả thuyết rằng máy bay đã rơi ở một tọa độ nằm trên hành lang “Cung thứ 7” (Arc 7) – đường cong vĩ tuyến được xác định từ các tín hiệu vệ tinh Inmarsat cuối cùng.

Công nghệ WSPR: Bước ngoặt dò tìm sóng vô tuyến

Trong những năm gần đây, cộng đồng khoa học và hàng không chú ý mạnh mẽ đến phương pháp phân tích dựa trên WSPR (Weak Signal Propagation Reporter) – mạng lưới truyền nhận tín hiệu sóng vô tuyến công suất yếu toàn cầu.

Khi một vật thể kim loại lớn như chiếc Boeing 777 di chuyển qua không trung, nó làm gián đoạn các đường truyền tín hiệu vô tuyến băng tần thấp giăng khắp hành tinh. Bằng cách khai thác kho dữ liệu lịch sử của mạng WSPR vào thời điểm chuyến bay mất tích, các nhà nghiên cứu đã phát hiện hàng loạt điểm gián đoạn tín hiệu phù hợp với quỹ đạo bay của MH370. Dữ liệu này cung cấp một tọa độ thu hẹp mới trên Cung thứ 7, nghi vấn chiếc máy bay nằm ở một khu vực đáy biển có địa hình rất phức tạp mà các cuộc tìm kiếm trước đây có thể đã bỏ sót.

Triển vọng từ các chiến dịch khảo sát đáy biển thế hệ mới

Sự phát triển của tàu ngầm không người lái (AUV) chạy bằng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng di chuyển sát đáy biển ở độ sâu lớn, hoạt động tự chủ trong thời gian dài với độ phân giải hình ảnh siêu cao đang mở ra cơ hội mới.

Các công ty thám hiểm đại dương tư nhân và cơ quan quản lý hàng không đang tiếp tục đánh giá các hồ sơ dữ liệu tổng hợp – từ tần số vệ tinh Inmarsat, mô hình WSPR đến bản đồ địa vật lý đáy biển – để chuẩn bị cho các chiến dịch quét đáy biển tiếp theo với độ chính xác cao hơn bao giờ hết.

Tổng kết

Bí ẩn chuyến bay MH370 không chỉ là một bi kịch hàng không mà còn là một bài toán khoa học liên ngành phức tạp bao gồm địa chất học đại dương, khí hậu học và kỹ thuật viễn thông. Dù câu trả lời cuối cùng vẫn nằm sâu dưới lòng Nam Ấn Độ Dương, những manh mối khoa học cùng sự phát triển của công nghệ thăm dò đáy biển đang thu hẹp dần khoảng cách, mang lại hy vọng giải mã hoàn toàn ẩn số này trong tương lai không xa.

Nguồn tham khảo:

Australian Transport Safety Bureau (ATSB) – MH370 Operational Search Reports and Bathymetric Surveys (https://www.atsb.gov.au/)

CSIRO – Oceanographic Drift Analysis and Debris Modeling for MH370 (https://www.csiro.au/)

Encyclopedia Britannica – Malaysia Airlines Flight 370 Disappearance and Search Operations (https://www.britannica.com/)