Nơi Sâu Nhất Ở Việt Nam Con Người Từng Đặt Chân Xuống Là Đâu?

Trong hành trình thám hiểm lòng Trái Đất, việc chinh phục những độ sâu thăm thẳm luôn là thử thách cực đại đối với giới địa chất và thám hiểm. Tại Việt Nam, địa hình karst (đá vôi) phát triển mạnh mẽ đã tạo nên những hệ thống hang động ngầm kỳ vĩ. Tính đến thời điểm hiện tại, điểm sâu nhất trên lãnh thổ Việt Nam mà con người từng trực tiếp đặt chân xuống chính là đáy của hố sụt Cong Nước (nằm trong hệ thống hang động Lùng Khúy, tỉnh Tuyên Quang) ở độ sâu -317 mét so with lối vào, hoặc xét về độ sâu dưới mực nước biển là hành trình lặn xuống độ sâu -78 mét tại dòng sông ngầm hang Sơn Đoòng (tỉnh Quảng Bình). Cùng Đại Pi Media khám phá nhé!

Nơi sâu nhất ở Việt Nam con người từng đặt chân đến

Sự phát triển của kỹ thuật đu dây mạo hiểm (SRT – Single Rope Technique) và kỹ thuật lặn hang động (Cave Diving) chuyên sâu đã giúp các đoàn thám hiểm liên tục xô đổ các kỷ lục về độ sâu tại Việt Nam.

Trước năm 2019, độ sâu thẳng đứng lớn nhất mà con người chạm tới trong lòng hang động Việt Nam ghi nhận tại hố sụt Cống Nước (Tuyên Quang) với độ sâu -317m. Tuy nhiên, nếu xét về độ sâu tuyệt đối dưới mực nước biển thông qua kỹ thuật lặn hang động mạo hiểm, kỷ lục đã được thiết lập tại dòng sông ngầm chảy bên dưới hang Sơn Đoòng vào tháng 4 năm 2019.

Những con số kỷ lục và đặc trưng địa chất của các điểm sâu

Các đợt khảo sát trắc địa chuyên sâu của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh (BCRA) đã ghi nhận những dữ liệu địa chất đặc biệt tại hai điểm sâu kỷ lục này:

Cơ chế kiến tạo địa chất tạo nên những vực sâu hun hút

Sự xuất hiện của những khoảng vực sâu trăm mét dưới lòng đất Việt Nam là kết quả của quá trình phong hóa Karst diễn ra qua hàng chục triệu năm.

Khối đá vôi tại vùng núi phía Bắc (như Hà Giang, Tuyên Quang) và dải Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình) được hình thành từ kỷ Cổ sinh (Paleozoic). Khi vỏ Trái Đất bị nâng lên do các vận động kiến tạo, nước mưa chứa axit cacbonic nhẹ (H_2CO_3) thấm qua các đứt gãy gãy nứt, hòa tan đá vôi (CaCO_3) và khoét sâu xuống phía dưới. Theo thời gian, trần các khoang ngầm bị sụt nát tạo thành các hố sụt (doline) thẳng đứng, hoặc các dòng sông ngầm cuồn cuộn khoét sâu lòng hang theo đai cao của mực nước ngầm cổ.

Những bí ẩn và thách thức sinh tồn ở độ sâu trăm mét

Chinh phục những độ sâu này luôn đối mặt với những nguy cơ đe dọa tính mạng và các hiện tượng tự nhiên chưa có lời giải:

• Áp suất và tầm nhìn bằng không khi lặn sâu: Ở độ sâu -78m dưới lòng sông ngầm, áp suất nước cực lớn cùng độ đục của trầm tích biến chuyến lặn thành một hành trình nghẹt thở. Các thợ lặn phải sử dụng hỗn hợp khí đặc biệt (Trimix – Heli, Oxy, Nitơ) để tránh hiện tượng ngộ độc oxy hay mê nitơ.
• Thảm thực vật và sinh vật dị biệt: Ở đáy các hố sụt sâu nơi ánh sáng không thể vươn tới, các nhà khoa học đã phát hiện nhiều loài sinh vật mù, thân trong suốt thích nghi hoàn toàn với môi trường thiếu sáng, đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu sinh học tiến hóa.
• Hệ thống kết nối ngầm chưa lời đáp: Luồng sông ngầm dưới hang Sơn Đoòng thực sự dẫn đi đâu và độ sâu cuối cùng của nó là bao nhiêu vẫn là câu hỏi mở, bởi công nghệ lặn hiện tại vẫn chưa thể vượt qua rào cản áp suất để chạm tới điểm đáy cùng.

Những cuộc thám hiểm trắc địa và công nghệ lặn tiên tiến

Hành trình chạm tới độ sâu kỷ lục tại Việt Nam ghi dấu ấn đậm nét của các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh (BCRA) cùng sự hỗ trợ của các tập đoàn thám hiểm quốc tế.

Năm 2019, nhóm thợ lặn từng giải cứu đội bóng nhí Thái Lan tại hang Tham Luang (bao gồm Martin Holroyd, Richard Stanton, Jason Mallinson và Christopher Jewell) đã được mời đến Quảng Bình. Họ sử dụng thiết bị lặn tái tuần hoàn khí (Rebreather) hiện đại nhất thế giới để thực hiện các đợt lặn thám hiểm vòm sông ngầm Sơn Đoòng. Kết quả đo đạc bằng máy đo độ sâu thủy văn đã xác nhận độ sâu ngầm vượt xa mọi dự đoán ban đầu của các nhà địa chất.

Ý nghĩa đối với khoa học địa chất và thám hiểm thế giới

Khảo sát các điểm sâu nhất dưới lòng đất không chỉ nhằm lập kỷ lục, mà còn mang lại giá trị khoa học to lớn:

• Giải mã lịch sử biến đổi địa chất: Các mẫu đá vôi và trầm tích lấy từ độ sâu hàng trăm mét giúp các nhà địa chất dựng lại lịch sử nâng lên của địa hình và biến đổi khí hậu của Đông Nam Á qua hàng triệu năm.
• Bản đồ hóa tài nguyên nước ngầm: Việc hiểu rõ đường đi của các dòng sông ngầm ở độ sâu lớn giúp đánh giá trữ lượng và sự di chuyển của nguồn nước sạch chảy trong lòng các dãy núi đá vôi.

Kết luận

Nơi sâu nhất con người từng đặt chân xuống tại Việt Nam – dù là đáy hố sụt -317m hay độ sâu lặn ngầm -78m – vẫn chưa phải là ranh giới cuối cùng của lòng Trái Đất. Dưới những lớp đá vôi dày đặc của vùng núi Việt Nam, hàng trăm cây số đường ngầm và vô số vực sâu vẫn đang nằm trong bóng tối. Với sự phát triển của công nghệ lặn ngầm và thiết bị khảo sát 3D trong tương lai, những kỷ lục về độ sâu chắc chắn sẽ tiếp tục được xô đổ, mang lại những bất ngờ mới cho ngành địa chất học.

Nguồn tham khảo:

Vietnam Academy of Social Sciences (VASS) – Institute of Geosciences and Karst Topography Research (https://vass.gov.vn/)

British Cave Research Association (BCRA) – Expeditions and Cave Exploration Records in Vietnam (https://www.bcra.org.uk/)

Encyclopedia Britannica – Vietnam | Topography, Karst Formations, and Cave Systems (https://www.britannica.com/)