Động đất kép là gì? Cơn ác mộng của bờ tây nước Mỹ

Khi nhắc đến thảm họa thiên nhiên tại Bắc Mỹ, người ta thường nghĩ ngay đến “The Big One” – thuật ngữ chỉ một siêu động đất được dự báo sẽ tàn phá Bờ Tây nước Mỹ trong tương lai. Nhưng bạn đã bao giờ nghe đến khái niệm “động đất kép”? Mới đây, các nhà khoa học đã gióng lên một hồi chuông cảnh báo về một kịch bản tồi tệ hơn rất nhiều: Hai đứt gãy khổng lồ có thể đứt gãy liên tiếp, tạo ra sức tàn phá vượt ngoài mọi kịch bản diễn tập thảm họa.

Động đất kép là gì?

Trong địa chất học, động đất kép (hay đứt gãy liên hoàn) được hiểu là hiện tượng hai hệ thống đứt gãy địa chấn lớn, mặc dù riêng biệt, nhưng lại có sự đồng bộ hóa và cùng đứt gãy trong một khoảng thời gian cực ngắn – có thể chỉ cách nhau vài phút đến vài giờ.

Thay vì hoạt động độc lập, các trận động đất trên hai hệ thống này lại xảy ra như một chuỗi phản ứng dây chuyền. Trong nghiên cứu mới nhất của Đại học Bang Oregon, các nhà khoa học gọi dấu vết để lại của hiện tượng này dưới đáy đại dương là các “lớp kép” (doublets).

Bằng chứng đáng sợ dưới đáy đại dương

Nghiên cứu vừa được công bố đã chỉ ra mối liên hệ chết người giữa hai khu vực nguy hiểm bậc nhất: Đới hút chìm Cascadia (trải dài từ Canada xuống Bắc California) và phần phía bắc của đứt gãy San Andreas (dọc bang California).

Nhóm nghiên cứu do nhà địa chất biển Chris Goldfinger dẫn đầu đã phân tích các lõi trầm tích dưới biển sâu, nơi lưu giữ 3.100 năm lịch sử địa chất. Bằng chứng rõ ràng nhất nằm ở các “turbidites” – những lớp cặn sinh ra từ các vụ sạt lở dưới đáy biển do động đất cực mạnh gây ra.

Thông thường, khi sạt lở lắng xuống, vật liệu nặng như cát sẽ chìm xuống dưới, còn vật liệu mịn (bùn) phủ lên trên. Tuy nhiên, họ tìm thấy các lớp trầm tích bị đảo ngược kỳ lạ: lớp trầm tích mịn ở dưới lại bị phủ bởi một lớp cát thô ở trên. Hiện tượng này chỉ có một lời giải thích duy nhất: Đới Cascadia vừa đứt gãy tạo ra một vụ sạt lở bùn, thì ngay lập tức đứt gãy San Andreas liền kề cũng chấn động, đổ bồi thêm một lớp vật liệu thô lên trên.

Dữ liệu cho thấy “động đất kép” giữa Cascadia và San Andreas không phải là chuyện viễn tưởng. Nó đã từng xảy ra ít nhất 3 lần trong vòng 1.500 năm qua, và lần gần đây nhất là vào khoảng thời gian xảy ra siêu động đất Cascadia năm 1700.

Cơn ác mộng thực sự đối với Bờ Tây nước Mỹ

Điều gì sẽ xảy ra nếu kịch bản năm 1700 lặp lại vào ngày nay? Đó sẽ là một cơn ác mộng tồi tệ nhất đối với lực lượng ứng phó khẩn cấp.

Hầu hết các kế hoạch phòng chống thảm họa của Mỹ hiện nay đều được xây dựng dựa trên kịch bản đối phó với một “The Big One” tại một khu vực nhất định. Tuy nhiên:

• Sức tàn phá diện rộng: Nếu Cascadia và San Andreas cùng “thức giấc”, các siêu đô thị sầm uất trải dài dọc bờ biển như San Francisco, Portland, Seattle (Mỹ) và Vancouver (Canada) sẽ đồng loạt rơi vào tình trạng khẩn cấp cùng một lúc.
• Tê liệt nguồn lực cứu hộ: Chuyên gia Chris Goldfinger nhấn mạnh rằng, chỉ một trận động đất lớn trên một đứt gãy đã đủ sức làm cạn kiệt toàn bộ nguồn lực cứu hộ của cả nước Mỹ. Nếu xảy ra động đất kép, hệ thống y tế, hậu cần và phản ứng nhanh của quốc gia sẽ hoàn toàn tê liệt vì quá tải trong một khung thời gian bị dồn nén.

Phát hiện này là một lời cảnh tỉnh đanh thép. Sự trỗi dậy của thiên nhiên là không thể ngăn cản, và những bằng chứng từ lịch sử cho thấy Bờ Tây nước Mỹ cần phải nhanh chóng đánh giá lại bản đồ rủi ro địa chấn, cũng như viết lại các chiến lược sinh tồn trước khi “cơn ác mộng kép” thực sự ập đến.