Taal Là Gì? Kiệt tác đánh lừa thị giác và “quả bom hẹn giờ” giữa lòng Philippines

Chuyên mục: Khoa học Trái Đất / Núi lửa

TOP 5 Núi Lửa Đang Đe Doạ Hàng Triệu Người

Nằm ẩn mình cách trung tâm siêu đô thị Manila của Philippines chưa đầy 50 km về phía nam, Taal là một kiệt tác đánh lừa thị giác hoàn hảo nhất của tự nhiên. Nhìn từ xa, nó giống như một con búp bê Matryoshka của địa chất học: một hòn đảo núi lửa, nằm trong một hồ nước, và hồ nước đó lại nằm trên một hòn đảo lớn hơn.

Khách du lịch thường ví von nó là một trong những ngọn núi lửa nhỏ nhất và đẹp nhất thế giới. Nhưng sự tĩnh lặng thơ mộng đó là một lời nói dối chí mạng. Khối cấu trúc nhỏ bé nổi trên mặt nước thực chất chỉ là “ống khói” của một con quái vật khổng lồ đang chìm sâu dưới đáy hồ. Toàn bộ hồ Taal rộng 267 km² chính là một hố sụt lõm chảo được tạo ra từ những vụ nổ siêu khổng lồ trong thời tiền sử.

Taal Là Gì?

Taal là một hệ thống núi lửa phức hợp (complex volcano) đang hoạt động mạnh, nằm trên đảo Luzon của Philippines, cách thủ đô Manila khoảng 50 km về phía nam. Dù có phần nhô lên khỏi mặt nước khá nhỏ, đây là một trong những ngọn núi lửa nguy hiểm và có khả năng bùng nổ dữ dội nhất thuộc Vành đai lửa Thái Bình Dương.

Công thức tử thần của ngọn núi lửa Taal: Khi lửa gặp nước (Phreatomagmatic Eruption)

Sự bất ổn của Taal không đến từ những dòng chảy dung nham cuồn cuộn như ở Hawaii, mà đến từ một công thức chết chóc: sự kết hợp giữa lửa và nước.Nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương, hệ thống rễ của Taal được nuôi dưỡng bởi đới hút chìm, nơi mảng kiến tạo biển Philippine đang nghiền nát và chui rúc xuống bên dưới mảng Á – Âu, tạo ra một buồng chứa dung nham sền sệt, ngậm đầy khí áp suất cao. Nhưng điều biến Taal thành một quả bom phi tiêu chuẩn chính là hồ nước khổng lồ bao quanh nó.

* Phản ứng cực đoan: Khi khối dung nham tươi (nhiệt độ lên tới 1.000°C) dâng lên và tiếp xúc với hàng triệu khối nước của hồ Taal, nước hồ bốc hơi chớp nhoáng. * Sức mạnh giãn nở: Thể tích nước giãn nở đột ngột gấp 1.700 lần chỉ trong một phần nghìn giây, tạo ra vụ nổ hơi nước bạo lực xé nát dung nham thành hàng tỷ hạt bụi vi mô phóng lên trời với vận tốc siêu âm.2. Base Surge: Bức tường mây tử thần quét ngang mặt hồThảm họa tồi tệ nhất của Taal không trút xuống từ trên cao, mà quét ngang qua mặt hồ dưới dạng Base Surge (một biến thể của dòng chảy nhiệt thành).

* Đặc tính kinh hoàng: Một bức tường mây đen đặc sệt mang nhiệt độ hàng trăm độ C trượt trên mặt nước phẳng lặng (không có lực ma sát cản trở) với vận tốc hơn 150 km/h (ngang bão cấp 5).

* Sức tàn phá: Khi ập vào các bờ hồ, áp suất dị thường của dòng chảy này thổi bay công trình bê tông và xé nát phổi bất kỳ sinh vật nào hít phải hơi nước lẫn tro bụi đậm đặc. Đây chính là cơ chế đã cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người trong các vụ phun trào lịch sử năm 1911 và 1965.3. Biến dạng vỏ Trái Đất và mối đe dọa trực diện đến ManilaSự bất ổn của Taal còn bộc lộ qua cách nó xé rách bề mặt Trái Đất. Trong đợt thức giấc tháng 1/2020, ngọn núi không chỉ phun cột tro bụi cao 15 km kèm bão sét, mà còn làm rạn nứt cả khu vực:

* Tại các thị trấn ven hồ như Lemery hay Agoncillo: Mặt đất nứt toác thành các khe hở sâu hoắm kéo dài hàng km, cắt ngang đường nhựa, xẻ đôi nhà cửa và biến vùng dân cư sầm uất thành bình địa.

* Hiểm họa cho Manila: Tọa lạc ngay đầu hướng gió thổi thẳng về Metro Manila (hơn 13 triệu dân), tro bụi ngậm thủy tinh của Taal khi theo gió mùa bao trùm thủ đô sẽ bám chặt như xi măng bùn, tê liệt Sân bay quốc tế Ninoy Aquino, đánh sập lưới điện và làm sập mái nhà dân.

* Hiểm họa “Vog” (Sương mù núi lửa): Ngay cả khi ngủ yên, Taal vẫn liên tục xả khí lưu huỳnh đioxit tạo thành lớp sương mù axit loãng, làm cháy xém đồn điền, giết chết hàng triệu con cá trên hồ và ăn mòn đường hô hấp của con người.

Lời kết

Viện Núi lửa và Địa chấn học Philippines đang theo dõi Taal như một quả bom đã được rút chốt: động đất vi mô liên tục, hòn đảo phồng xẹp thất thường và nước hồ sục sôi mùi axit. Hệ thống ống dẫn dưới lòng đất chưa bao giờ đóng lại. Taal luôn chực chờ một điểm nứt gãy để nước hồ tràn xuống khoang dung nham, nhắc nhở thế giới rằng: những con quái vật đáng sợ nhất đôi khi lại mang vẻ ngoài của một bức tranh thủy mặc tĩnh lặng nhất.